स्वास्थ्य तथा जनसंख्यामन्त्री डा. सुधा गौतमले वर्तमान अवस्थामै स्वास्थ्य बीमा कार्यक्रमलाई निरन्तरता दिन नसकिने स्पष्ट पारेकी छन्। बुधबार आयोजित स्वास्थ्य बीमा सम्बन्धी छलफल कार्यक्रममा बोल्दै उनले कार्यक्रम संरचनात्मक रूपमा समस्याग्रस्त भएकाले सुधार नगरी अघि बढाउन असम्भव भएको बताइन्।
मन्त्री गौतमका अनुसार स्वास्थ्य बीमा कार्यक्रमलाई सहज र प्रभावकारी बनाउन स्वास्थ्य मन्त्रालयले विभिन्न सुधारका प्रस्ताव अघि सारेको भए पनि सरोकारवाला अन्य मन्त्रालयबाट आवश्यक सहयोग प्राप्त हुन सकेको छैन। मन्त्रालयहरूबीच समन्वयको अभावका कारण कार्यक्रम झन् जटिल बन्दै गएको उनको गुनासो थियो।
उनले नेपालको संविधानले आधारभूत स्वास्थ्य सेवालाई नागरिकको मौलिक हकका रूपमा निःशुल्क उपलब्ध गराउनुपर्ने व्यवस्था गरेको स्मरण गराउँदै सरकारले ९८ प्रकारका औषधि निःशुल्क वितरण गर्ने कानुनी प्रबन्ध गरेको बताइन्। तर, विद्यमान स्वास्थ्य बीमा कार्यक्रमकै कारण ती निःशुल्क सेवामा समेत अवरोध सिर्जना भएको उनको भनाइ थियो।
मन्त्री गौतमले संविधानअनुसार निःशुल्क दिनुपर्ने सेवा र औषधिका लागि बीमा गराउन नपाइने स्पष्ट गर्दै त्यससम्बन्धी कानुनी उल्झन हटाउन अध्यादेश ल्याउने तयारी गरिएको जानकारी दिइन्। तर, उक्त प्रयासमा पनि सम्बन्धित मन्त्रालयहरूले आवश्यक साथ नदिएको भन्दै उनले असन्तुष्टि व्यक्त गरिन्।
उनले भनिन्, नेपालको संविधानले नागरिकलाई आधारभूत स्वास्थ्य सेवा निःशुल्क दिने स्पष्ट व्यवस्था गरेको छ। त्यसअनुसार तोकिएका औषधि र सेवाका लागि बीमा गराउनु हुँदैन र गर्न पाइँदैन। तर, यही विषयमा सहमति नहुँदा स्वास्थ्य बीमा कार्यक्रम यसरी अघि बढ्न नसक्ने अवस्था आएको छ।
स्वास्थ्य मन्त्रालयले पाउनुपर्ने बजेटसमेत अर्थ मन्त्रालयबाट पर्याप्त रूपमा नआएको मन्त्री गौतमको आरोप छ। आवश्यक स्रोत र बजेटको अभावले स्वास्थ्य बीमा कार्यक्रम मात्र होइन, समग्र स्वास्थ्य सेवा प्रवाहमा समेत गम्भीर असर परेको उनले बताइन्। मन्त्री गौतमले स्वास्थ्य बीमालाई निरन्तरता दिनु अघि यसको संरचना, कानुनी व्यवस्था र बजेट प्रणालीमा आमूल सुधार आवश्यक रहेकोमा जोड दिइन्।
